Gazprom stopte in 2022 zelf het gas via Nord Stream 1, het EU-verbod volgde in 2026
Wat rondgaat op X
“Deze politieke leugen v Van der Leyen: Rusland krijgt van haar de schuld van afsluiting van het gas, maar dat deed de EU toch echt zelf.”
Klopt dit?
Onwaarvolgens Factiz
Gazprom verlaagde in 2022 zelf de levering via Nord Stream 1 en liet de leiding na het onderhoud van eind augustus dicht; een Europees verbod op Russisch gas kwam pas in januari 2026371416.
Vanaf 23 september 2026 · 1 post · 100 likes en 25 reacties op 18 november
Een Nederlandse post op X zegt dat Ursula von der Leyen liegt: niet Rusland maar de EU zou het gas hebben afgesloten12. Het was het Russische staatsbedrijf Gazprom dat in 2022 de levering via Nord Stream 1 verlaagde en de leiding na het onderhoud van eind augustus dichtliet, en dat ook de Nederlandse gashandelaar GasTerra niet meer leverde35. Een Europees verbod op Russisch gas kwam pas in januari 20267.

Wat we weten
Op dinsdag 22 september 2026 om 23:30 verscheen op X een post die Ursula von der Leyen een politieke leugen verwijt12. Rusland krijgt volgens de post ten onrechte de schuld van het afsluiten van het gas, want de EU zou dat zelf hebben gedaan12. De post citeert een andere post met een uitspraak van Von der Leyen13. Ook die andere post zegt dat Rusland de EU niet van het gas afsloot13.
Die uitspraak deed de voorzitter van de Europese Commissie op 17 september in Straatsburg, in haar jaarlijkse toespraak over de staat van de Unie1. Toen Rusland het gas afsloot, sloegen we terug, zei ze; daarna haalde Europa zijn gas volgens haar bij meer leveranciers1.
Wat Gazprom in 2022 deed
Op 31 mei 2022 stopte Gazprom met leveren aan GasTerra56. GasTerra weigerde in roebels te betalen, zoals een decreet van president Vladimir Poetin eiste5. Dat zou volgens het bedrijf de Europese sancties schenden6. Tot oktober kwam er daardoor 2 miljard kubieke meter gas niet, dat GasTerra elders kocht56.
Half juni 2022 verlaagde Gazprom de levering via Nord Stream 1, de leiding door de Oostzee naar Duitsland, in twee stappen van 167 naar 67 miljoen kubieke meter per dag, ongeveer 40 procent1415. Volgens Gazprom stuurde Siemens turbines te laat terug uit reparatie14. Op 27 juli ging de levering naar 33 miljoen kubieke meter per dag, 20 procent van wat de leiding aankan1617. Pas op 3 augustus noemde Gazprom de sancties van Canada, de EU en het Verenigd Koninkrijk als reden dat een turbine niet terugkwam18. Het Poolse onderzoekscentrum OSW zag er een politiek besluit achter: Rusland had het gas ook via andere leidingen kunnen sturen, en deed dat niet2. Op 31 augustus ging de leiding dicht voor drie dagen onderhoud3.
Op 2 september 2022 meldde Gazprom dat de leiding helemaal dichtbleef, door een olielek in een turbine bij het compressorstation Portovaja319. Siemens Energy zei dat zo'n lek geen technische reden is om te stoppen3. De Europese Commissie sprak van een voorwendsel3. Drie dagen later zei Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov dat de problemen door de sancties kwamen, en dat het gas weer kon stromen als die verdwenen4. Op 26 september 2022 maakten explosies onder water de leiding onbruikbaar9.
Wat de EU besloot
In maart 2022 spraken de Europese regeringsleiders af dat de EU minder afhankelijk moest worden van Russische fossiele brandstof7. Een verbod op Russisch gas kwam bijna vier jaar later: de lidstaten namen het op 26 januari 2026 aan7. Het gaat in stappen. Vloeibaar gas (lng) uit Rusland mag vanaf begin 2027 niet meer binnen, gas door leidingen vanaf het najaar van 20277. In het tweede kwartaal van 2026 kwam nog 10,2 procent van het gas dat de EU per leiding invoerde uit Rusland, en 17,3 procent van het lng8.
Wat klopt en wat niet
De EU wil van Russisch gas af, en heeft dat ook vastgelegd7. Maar in 2022 gold er geen Europees verbod, en het was Gazprom dat de levering verlaagde en stopte37. Bij GasTerra stopte Gazprom omdat de afnemer de nieuwe betaalregel weigerde; ook dan kwam het besluit om niet meer te leveren van Gazprom5. De uitspraak van Von der Leyen past dus bij wat er in 2022 gebeurde13.
De lijn dat Europa zichzelf het gas ontzegt, is niet nieuw. In 2022 kwamen VOA en Correctiv bij de Russische uitleg over de turbine uit op onwaar en misleidend1011. Op 9 september 2026 zei Kremlinwoordvoerder Peskov volgens Reuters dat Europa de prijs betaalt voor het mijden van Russisch gas20. Eind oktober bracht Poetin dezelfde lijn op een forum van gasexporterende landen in Moskou; The Insider zette die naast de cijfers9.
Wat we niet weten
We weten niet wat de rest van de geciteerde post zegt; de tekst is afgekapt13. We weten niet of de schrijver het jaar 2022 bedoelde of het verbod van 2026; de uitspraak van Von der Leyen gaat over 20221. Wie de explosies van september 2022 op zijn geweten heeft, laat deze check buiten beschouwing: ze kwamen na het stoppen van de levering39.
Nog uit te zoeken
3- De posts van Gazprom op Telegram en de cijfers van ENTSOG willen we nog één keer zelf openen. We lazen ze via een hulpmiddel.
- Wie de post leest als 'Europa weigert nu zelf Russisch gas', vindt er meer in dat klopt. Daarom twijfelden we tussen onwaar en misleidend.
- Of AFP Factcheck Nederland of Knack deze bewering al checkte. Die sites konden we niet doorzoeken.
Draag bij aan deze factcheck
Voor ons is een factcheck het begin van een gesprek. Weet je meer over een van deze punten, heb je een bron die we missen, of zie je een fout? Mail de redactie, met de naam van deze check erbij.
Mail de redactieinfo@factiz.org
Tijdlijn
- 31 mei 2022Gazprom stopt met leveren aan GasTerra, dat niet in roebels wil betalen.
- 16 juni 2022Gazprom verlaagt Nord Stream 1 van 167 naar 67 miljoen kubieke meter per dag, ongeveer 40 procent.
- 27 juli 2022Gazprom verlaagt Nord Stream 1 naar 33 miljoen kubieke meter per dag, 20 procent.
- 31 augustus 2022Nord Stream 1 gaat dicht voor drie dagen onderhoud.
- 2 september 2022Gazprom meldt dat Nord Stream 1 dicht blijft.
- 5 september 2022Peskov legt het stoppen bij de westerse sancties.
- 26 januari 2026De lidstaten van de EU nemen het verbod op Russisch gas aan, in stappen tot het najaar van 2027.
- 17 september 2026Von der Leyen in Straatsburg: toen Rusland het gas afsloot, sloegen we terug.
- 22 september 202623:30De post op X die haar een leugen verwijt.
- 28 oktober 2026The Insider checkt de uitspraak van Poetin op het gasforum in Moskou.
Bronnen
20- 1Europese Commissie, 2026 State of the Union Address by President von der Leyen, 17 september 2026. eeas.europa.eu · archiefkopie (de bron)
- 2OSW (Centrum voor Oostelijke Studies), Stopping Nord Stream 1 gas pipeline, 15 juli 2022. osw.waw.pl · archiefkopie (nieuws)
- 3Rigzone, Nord Stream Pipeline Fully Shut Down, 5 september 2022. rigzone.com · archiefkopie (nieuws)
- 4Euromaidan Press (op gezag van Interfax), Gas supplies through Nord Stream will resume if West lifts sanctions: Kremlin, 5 september 2022. euromaidanpress.com · archiefkopie (nieuws)
- 5Gasunie Transport Services, Gazprom ceases supplying GasTerra with effect from 31 May, 30 mei 2022. gasunietransportservices.nl · archiefkopie (de bron)
- 6NOS, Gazprom stopt met leveren van gas aan Nederlandse Gasterra vanwege conflict over betaling, 30 mei 2022. nos.nl · archiefkopie (nieuws)
- 7Raad van de EU, Russian gas imports: Council gives final greenlight to a stepwise ban, 26 januari 2026. eeas.europa.eu · archiefkopie (de bron)
- 8Eurostat, EU imports of energy products, latest developments (gegevens van september 2026). ec.europa.eu · archiefkopie (de bron)
- 9The Insider (Antifake), Poetin zei dat de EU haar eigen economie schaadt door Russisch gas te weigeren; de economie voelde de klap niet (in het Russisch), 28 oktober 2026. theins.ru · archiefkopie (factcheck)
- 10Correctiv, Irreführende Behauptungen zu Nord Stream 1 und Russland in Umlauf, 4 augustus 2022. correctiv.org · archiefkopie (factcheck)
- 11VOA (Polygraph.info), Putin Tries to Blame Canada for Europe's Gas Woes. It's Bogus (oordeel: False), 21 juli 2022. voanews.com · archiefkopie (factcheck)
- 12X, De post met de bewering, 22 september 2026. archiefkopie (de bron)
- 13X, De geciteerde post met de uitspraak van Von der Leyen, 17 september 2026. archiefkopie (de bron)
- 14Gazprom op Telegram, Nord Stream: tot 100 miljoen kubieke meter per dag, door de late terugkeer van turbines van Siemens, 14 juni 2022. t.me · archiefkopie (de bron)
- 15Gazprom op Telegram, Nord Stream: tot 67 miljoen kubieke meter per dag vanaf 16 juni, 15 juni 2022. t.me · archiefkopie (de bron)
- 16Gazprom op Telegram, Nord Stream: tot 33 miljoen kubieke meter per dag vanaf 27 juli, 25 juli 2022. t.me · archiefkopie (de bron)
- 17NOS, Gazprom schroeft gaslevering aan Duitsland verder terug, 25 juli 2022. nos.nl · archiefkopie (nieuws)
- 18Gazprom op Telegram, De sancties van Canada, de EU en het Verenigd Koninkrijk maken de levering van de turbine onmogelijk, 3 augustus 2022. t.me · archiefkopie (de bron)
- 19Gazprom op Telegram, Nord Stream volledig gestopt na een olielek bij turbine 24, 2 september 2022. t.me · archiefkopie (de bron)
- 20Reuters, via Baird Maritime, Shunning Russian gas was a costly mistake, Kremlin tells Europe, 9 september 2026. bairdmaritime.com · archiefkopie (nieuws)
Verbanden
Klopt hier iets niet? Meld het per mailinfo@factiz.org