Noorse windparken Storheia en Roan worden niet afgebroken, en misvormde rendieren speelden geen rol
Wat rondgaat op X
“Noorwegen breekt windparken af omdat er door de molens misvormde rendieren worden geboren.”
Klopt dit?
Onwaarvolgens Factiz
De rechter oordeelde in 2021 over de weidegrond van Samische rendierhouders, niet over misvormingen, en na twee akkoorden draaien de 151 molens door123.
Vanaf 11 augustus 2026 · 1 post · 101.303 keer bekeken op 18 november
Sinds 11 augustus gaat op X een bericht rond dat Noorwegen twee windparken afbreekt omdat er misvormde rendieren worden geboren9. Het Hooggerechtshof van Noorwegen verklaarde de vergunningen van Storheia en Roan in 2021 ongeldig omdat de Samische rendierhouders hun winterweiden kwijt waren, niet om de gezondheid van de dieren1. Na akkoorden in december 2023 en maart 2024 draaien de 151 molens door23.

Wat we weten
Het bericht op X noemt twee windparken met samen 151 molens, Storheia en Roan, op het schiereiland Fosen in Midden-Noorwegen9. Die parken bestaan: Storheia heeft 80 molens en Roan 71, en beide gingen in 2019 open4. Bij het bericht staat een link naar een Duits vakblad uit oktober 2021, dat toen schreef dat de 151 molens weg moesten59.
De rechtszaak was echt. Op 11 oktober 2021 oordeelde het Hooggerechtshof van Noorwegen unaniem dat de vergunningen voor beide parken ongeldig waren1. De parken schonden het recht van de Samische rendierhouders van Fosen om hun eigen cultuur te beleven, dat in artikel 27 van het VN-verdrag over burgerrechten en politieke rechten staat1. De kern was dat de rendieren de winterweiden bij de parken in de praktijk kwijt waren, en dat dit het rendierhouden op Fosen bedreigde1.
Over de gezondheid van rendieren staat niets in het vonnis, en over misvormde kalveren ook niet1. Het hof zei evenmin wat er met de molens moest gebeuren4.
Afgebroken werden ze niet. In december 2023 sloten de rendierhouders van Sør-Fosen een akkoord over Storheia, met extra grond, een vergoeding en een veto op nieuwe windenergie na het einde van de vergunning2. Het Noorse mensenrechteninstituut schreef dat dit akkoord de schending lijkt te herstellen2. Op 6 maart 2024 volgde een akkoord voor Roan: 7 miljoen kronen per jaar tot de vergunning in 2043 afloopt, en daarna alleen een nieuwe vergunning als de rendierhouders instemmen3. De stroom wordt gewoon verder opgewekt3.
De misvormde rendieren komen uit een ingezonden brief in de Landshuter Zeitung, een Beierse krant, van 9 oktober 202367. De brief schreef de misvormingen toe aan trillingen van de molens, en ging daarna rond op Facebook en X6. AFP vroeg zes rendieronderzoekers in Noorwegen, Zweden en Oostenrijk ernaar, en geen van hen kende een studie die misvormingen of miskramen door windmolens aantoont6. Wel blijkt uit onderzoek dat rendieren gebieden rond molens mijden, vooral in de tijd van het kalveren6.
Het verhaal is dus niet nieuw. Begin 2024 meldde EDMO, het Europese netwerk van factcheckers, dat het ook in een Nederlandse vertaling rondging11.
Wat we niet weten
We weten niet wie de brief van 2023 als eerste naar het Nederlands vertaalde, en of het bericht van augustus daarop teruggaat. De brief zelf lazen we niet; wat erin stond, weten we uit de checks van AFP en Mimikama. De persberichten van de Noorse regering over de akkoorden konden we niet openen. Dat de molens nu nog draaien, leiden we af uit Aneo, Store norske leksikon en Euronews; productiecijfers van na september 2026 zagen we niet.
Nog uit te zoeken
4- De persberichten van de Noorse regering over de twee akkoorden, en de dag van het akkoord voor Storheia. Die konden we niet openen.
- Of er in 2023 of 2024 al een Nederlandstalige check was, bij Nieuwscheckers, Factcheck Vlaanderen of Knack.
- De check van AFP Factcheck Nederland van 24 augustus konden we niet openen, en die van AFP Faktencheck lazen we via GADMO.
- De rechtszaak is echt, de afbraak en de misvormde rendieren niet. Wij kozen onwaar; misleidend is ook te verdedigen.
Draag bij aan deze factcheck
Voor ons is een factcheck het begin van een gesprek. Weet je meer over een van deze punten, heb je een bron die we missen, of zie je een fout? Mail de redactie, met de naam van deze check erbij.
Mail de redactieinfo@factiz.org
Tijdlijn
- 11 oktober 2021Het Hooggerechtshof van Noorwegen verklaart de vergunningen voor Storheia en Roan ongeldig.
- 18 oktober 2021Agrarheute schrijft dat de 151 molens weg moeten.
- 9 oktober 2023Een ingezonden brief in de Landshuter Zeitung over misvormde rendierkalveren.
- 13 december 2023AFP Faktencheck: er is geen bewijs voor misvormingen door windmolens.
- 16 december 2023Mimikama komt tot dezelfde conclusie.
- 19 december 2023Het Noorse mensenrechteninstituut meldt het akkoord voor Storheia.
- 6 maart 2024Akkoord voor Roan; de molens blijven draaien.
- 11 augustus 202620:15Het bericht over afbraak en misvormde rendieren op X.
- 24 augustus 2026AFP Factcheck Nederland checkt het bericht.
- 14 september 2026Euronews: nergens zijn rendieren met misvormingen door windmolens beschreven.
Bronnen
11- 1Høyesterett, het Hooggerechtshof van Noorwegen, HR-2021-1975-S, Statnett SF v. Sør-Fosen sijte e.a., 11 oktober 2021. domstol.no · archiefkopie (de bron)
- 2Norges nasjonale institusjon for menneskerettigheter (NIM), Agreement Reached with Reindeer Owners in Fosen (updated), 19 december 2023. nhri.no · archiefkopie (de bron)
- 3Aneo, mede-eigenaar van Roan Vind, Agreement on amicable settlement in Nord-Fosen, 6 maart 2024. aneo.com · archiefkopie (de bron)
- 4Store norske leksikon, Fosen Vind, 5 augustus 2026. snl.no · archiefkopie (de bron)
- 5agrarheute, Rentiere statt Windkraft: 151 Windräder müssen weg, 18 oktober 2021. agrarheute.com · archiefkopie (nieuws)
- 6AFP Faktencheck, via GADMO, Rentiere erleiden keine Fehlbildungen durch Windräder, 13 december 2023. gadmo.eu · archiefkopie (factcheck)
- 7Mimikama, Faktencheck: Keine Fehlbildungen bei Rentieren durch Windräder, 16 december 2023. mimikama.org · archiefkopie (factcheck)
- 8AFP Factcheck Nederland, Factcheck over de windparken en de rendieren in Noorwegen, 24 augustus 2026. factchecknederland.afp.com · archiefkopie (factcheck)
- 9X, De post over afbraak en misvormde rendieren, 11 augustus 2026. archiefkopie (de bron)
- 10Euronews, Wind turbines cause animal malformations: true or false?, 14 september 2026. euronews.com · archiefkopie (factcheck)
- 11EDMO, Wind turbines and poisoned animals: a 'New Denial''s popular disinformation narrative against renewable energy, 25 januari 2024. edmo.eu · archiefkopie (factcheck)
Klopt hier iets niet? Meld het per mailinfo@factiz.org